Jak wychowywać dzieci? 50 porad biblijnych

Obecny świat chce za rodziców wychowywać dzieci. Według nich, najlepiej jest jak najszybciej oddać dziecko do żłobka, a socjalistyczne programy będą wychowywać dzieci na obywateli świata.

Tylko, co z nich wyrośnie?

Zobaczmy, co mówi Biblia o wychowywaniu dzieci?

1. Rodzice — ojciec i matka — są pierwszymi wychowawcami

„Synu, słuchaj karcenia ojca swego i nie odrzucaj pouczenia matki swojej” - Przysłów 1:8.

Tu są wymienieni oboje: ojciec i matka. Ojciec daje karcenie, prowadzenie i napomnienie; matka daje naukę, pouczenie i mądrość domu. Biblia nie mówi: oddaj dziecko obcym, aby oni kształtowali jego serce. Mówi: słuchaj ojca i matki.

2. Rodzice mają uczyć dzieci słów Boga codziennie

„I będą te słowa, które Ja dziś nakazuję tobie, w twoim sercu; będziesz je wpajał swoim dzieciom i będziesz mówił o nich, gdy siedzisz w domu, gdy idziesz drogą, gdy się kładziesz i gdy wstajesz” - Powtórzonego Prawa 6:6-7.

To jest jeden z najmocniejszych wersetów o wychowaniu. Nauka Boga ma być najpierw w sercu rodzica, a potem ma być przekazywana dzieciom w codziennym życiu: w domu, w drodze, wieczorem i rano. To nie jest jednorazowa lekcja. To jest styl życia rodziny.

3. Nauczanie dzieci ma być stałe, domowe i praktyczne

„Będziecie uczyć ich swoje dzieci, mówiąc o nich, gdy siedzisz w domu swoim, gdy idziesz drogą, gdy się kładziesz i gdy wstajesz” - Powtórzonego Prawa 11:19.

Bóg powtarza tę samą zasadę: dzieci mają być uczone w domu i w zwykłym życiu. Rodzice mają uczyć nie tylko przez wykład, ale przez rozmowę, przykład i codzienne decyzje.

4. Rodzice mają pilnować, aby dzieci nie zapomniały dzieł Boga

„Tylko strzeż siebie i pilnuj bardzo duszy swojej, abyś nie zapomniał rzeczy, które widziały twoje oczy, i aby nie odstąpiły od twego serca przez wszystkie dni twego życia; oznajmisz je swoim synom i synom swoich synów” - Powtórzonego Prawa 4:9.

Wychowanie biblijne obejmuje także pamięć rodu. Rodzice i dziadkowie mają przekazywać dzieciom świadectwo działania Boga: co Bóg zrobił, jak prowadził, jak ratował, jak sądził i czego wymaga.

5. Dziadkowie też mają udział w przekazywaniu prawdy

„Oznajmisz je swoim synom i synom swoich synów” - Powtórzonego Prawa 4:9.

Odpowiedzialność nie kończy się na jednym pokoleniu. Dziadkowie mogą i powinni pomagać w przekazywaniu prawdy biblijnej. Nie zastępują rodziców, ale są świadkami i wsparciem.

6. Ojciec ma szczególną odpowiedzialność prowadzenia dzieci w Panu

„A ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu dzieci waszych, lecz wychowujcie je w karności i napomnieniu Pana” - Efezjan 6:4.

W grece jest: hoi pateres — ojcowie. Dalej są dwa ważne słowa: paideia — wychowanie, karność, kształcenie; oraz nouthesia — napomnienie, pouczenie, kierowanie umysłu. Ojciec nie ma być tyranem, ale odpowiedzialnym przewodnikiem domu. Ma wychowywać dzieci według nauki Chrystusa.

7. Ojciec nie może łamać ducha dziecka

„Ojcowie, nie rozdrażniajcie dzieci waszych, aby nie upadały na duchu” - Kolosan 3:21.

Biblia nie daje ojcu prawa do złych humorów. Ojciec ma autorytet, ale ten autorytet ma być czysty, sprawiedliwy i mądry. Jeśli ojciec poniża, niesprawiedliwie karze, krzyczy bez opamiętania i rozdrażnia dziecko, może złamać jego ducha.

8. Dzieci mają być posłuszne rodzicom w Panu

„Dzieci, bądźcie posłuszne rodzicom waszym w Panu, bo to jest sprawiedliwe” - Efezjan 6:1.

Dziecko ma obowiązek słuchać rodziców, ale tekst dodaje ważną granicę: w Panu. Rodzic nie ma prawa prowadzić dziecka do grzechu, bałwochwalstwa, kłamstwa, przemocy lub nieczystości.

9. Przykazanie czci ojca i matki potwierdza ich autorytet

„Czcij ojca swego i matkę, to jest pierwsze przykazanie z obietnicą” - Efezjan 6:2.

Paweł przedstawia przykazanie. Nie mówi tylko o ojcu. Mówi: ojciec i matka. To potwierdza, że matka nie jest osobą poboczną w wychowaniu, ale ma realny, biblijny autorytet w domu.

10. Cześć dla rodziców była przykazaniem Boga

„Czcij ojca twego i matkę twoją, aby długo trwały dni twoje na ziemi, którą Pan, Bóg twój, daje tobie” - Wyjścia 20:12.

Skoro dziecko ma czcić ojca i matkę, to znaczy, że Bóg ustanowił rodziców jako pierwszych opiekunów, nauczycieli i strażników domu.

11. Matka i ojciec mają być szanowani

„Każdy niech się boi swojej matki i swego ojca, a Moje szabaty zachowujcie; Ja jestem Pan, Bóg wasz” - Kapłańska 19:3.

Tutaj najpierw wymieniona jest matka, potem ojciec. To mocno pokazuje, że Bóg nie pomija matki. Dziecko ma mieć respekt wobec obojga rodziców.

12. Matka również daje naukę, której nie wolno porzucać

„Synu mój, strzeż przykazania ojca swego i nie porzucaj nauki matki swojej” - Przysłów 6:20.

Znowu mamy oboje rodziców. Ojciec — przykazanie, matka — nauka. Biblia nie mówi, że tylko ojciec uczy, a matka nie ma głosu. Matka jest nauczycielką mądrości.

13. Syn ma słuchać ojca i nie gardzić matką

„Słuchaj ojca swego, który cię zrodził, i nie gardź matką swoją, gdy się zestarzeje” - Przysłów 23:22.

Wychowanie nie kończy się na dzieciństwie. Dorosłe dziecko nadal ma obowiązek szacunku. Biblia broni godności matki także w starości.

14. Matka może uczyć nawet króla

„Słowa Lemuela, króla; pouczenie, którym pouczyła go matka jego” - Przysłów 31:1.

To bardzo ważny przykład. Król Lemuel otrzymuje mądrość od matki. Matka może uczyć syna zasad moralnych, ostrzegać przed kobietami niszczącymi życie, przed pijaństwem i niesprawiedliwością. To jest wychowanie charakteru.

15. Ojciec ma przekazywać mądrość synom

„Słuchajcie, synowie, pouczenia ojca i uważajcie, aby poznać rozum” - Przysłów 4:1.

Ojciec nie jest tylko dostawcą pieniędzy, nie jest zapracowaną osobą, która nie ma czasu dla dzieci. Ojciec ma uczyć, tłumaczyć, ostrzegać i prowadzić synów ku rozumowi.

16. Ojciec przekazuje to, czego sam został nauczony

„Bo byłem synem u ojca mojego, delikatnym i jedynym przed obliczem matki mojej; a on mnie nauczał i mówił mi: Niech serce twoje trzyma się moich słów, strzeż moich przykazań, a będziesz żył” - Przysłów 4:3-4.

To pokazuje ciągłość pokoleń. Ojciec, który sam był uczony, ma przekazać naukę dalej. Biblijne wychowanie nie zaczyna się od techniki, lecz od wiernego przekazu mądrości.

17. Wychowanie ma prowadzić dziecko drogą, którą powinno iść

„Wychowuj chłopca według drogi jego, a gdy się zestarzeje, nie odstąpi od niej” - Przysłów 22:6.

To jest zasada mądrości: dziecko trzeba kształtować od młodości, zgodnie z drogą prawdy, z uwzględnieniem jego charakteru, wieku i odpowiedzialności.

18. Brak karcenia jest brakiem miłości

„Kto oszczędza rózgi, nienawidzi swego syna; kto go miłuje, wcześnie go karci” - Przysłów 13:24.

Tego wersetu nie wolno używać jako zgody na znęcanie się. Chodzi o to, że miłość nie zostawia dziecka bez granic. Rodzic, który naprawdę kocha, reaguje wcześnie, zanim głupota urośnie.

19. Karcenie ma być wtedy, gdy jest jeszcze nadzieja

„Karć syna swego, póki jest nadzieja, lecz nie unoś się aż do zabicia go” - Przysłów 19:18.

To bardzo ważna równowaga. Biblia nakazuje karcenie, ale zakazuje okrucieństwa. Rodzic ma korygować dziecko, ale nie niszczyć. Kara ma ratować, a nie upokarzać.

20. Dziecko pozostawione samo sobie przynosi wstyd

„Rózga i upomnienie dają mądrość, lecz chłopiec pozostawiony sam sobie przynosi wstyd swojej matce” - Przysłów 29:15.

Pismo informuje nas, że błędem wychowawczym jest zostawić dziecko samo sobie: bez nauki, bez granic, bez korekty, bez rozmowy. Biblia mówi, że to przynosi wstyd rodzinie.

21. Karcenie syna daje rodzicom odpoczynek

„Karć syna swego, a da ci odpoczynek i da rozkosz twojej duszy” - Przysłów 29:17.

Dobre wychowanie na początku kosztuje wysiłek, ale później przynosi pokój. Rodzic, który unika korekty, odkłada problem na później.

22. Ojciec ma opowiadać dzieciom prawdę o Bogu

„Ojciec synom oznajmi Twoją prawdę” - Izajasza 38:19.

Ojciec ma być świadkiem prawdy. Nie tylko ma wymagać dobrego zachowania, ale ma mówić dzieciom o Bogu, o Jego planach, o życiu wiecznym.

23. Rodzina ma przekazywać dzieła Boga następnym pokoleniom

„Nie zataimy przed ich dziećmi, opowiadając przyszłemu pokoleniu chwałę Pana, Jego moc i cuda, które uczynił” - Psalm 78:4.

Dzieci mają słyszeć nie tylko zakazy, ale także wielkość Boga. Wychowanie biblijne ma budować pamięć: Bóg działał, Bóg sądził, Bóg ratował, Bóg wymaga wierności.

24. Celem wychowania jest ufność w Bogu

„Aby pokolenie przyszłe poznało, synowie, którzy się narodzą, aby powstali i opowiadali swoim synom, aby położyli w Bogu nadzieję swoją i nie zapomnieli dzieł Boga, lecz strzegli Jego przykazań” - Psalm 78:6-7.

Cel wychowania nie jest tylko społeczny: żeby dziecko było grzeczne. Cel jest duchowy: żeby dziecko poznało Boga, ufało Bogu i strzegło Jego przykazań.

25. Dzieci mają znać znaczenie świąt i znaków biblijnych

„A gdy zapytają was dzieci wasze: Co oznacza ten obrzęd? odpowiecie: To ofiara Paschy dla Pana, który ominął domy synów Izraela w Egipcie” - Wyjścia 12:26-27.

Rodzice mają tłumaczyć dzieciom sens wydarzeń biblijnych. Dziecko ma pytać, a rodzic ma umieć odpowiedzieć o świętach, jakie były dawniej oraz o najważniejszym święcie dla sług Chrystusa, czyli Pamiątce śmierci.

26. Ojciec ma wyjaśniać synowi, co Bóg uczynił

„Oznajmisz synowi swemu w owym dniu, mówiąc: Z powodu tego, co uczynił mi Pan, gdy wychodziłem z Egiptu” - Wyjścia 13:8.

Zadaniem ojca jest wyjaśnianie prawdy biblijnej. Wychowanie biblijne jest rozumne. Dziecko ma rozumieć sens świąt biblijnych.

27. Dziecko ma pytać, a ojciec ma odpowiadać

„A gdy zapyta cię syn twój jutro, mówiąc: Co to jest? powiesz mu: Ręką mocną wyprowadził nas Pan z Egiptu, z domu niewoli” - Wyjścia 13:14.

Biblia zakłada rozmowę w domu. Dzieci pytają. Rodzice odpowiadają. To jest przeciwieństwo domu, w którym dziecko jest wychowywane głównie przez ekran, kolegów albo obcych nauczycieli bez kontroli rodziców.

28. Rodzice mają tłumaczyć znaki i pamiątki

„Gdy zapytają jutro wasi synowie swoich ojców, mówiąc: Co znaczą te kamienie? Oznajmicie swoim synom, mówiąc: Po suchej ziemi przeszedł Izrael przez ten Jordan” - Jozuego 4:21-22.

Ojciec ma umieć połączyć widzialny znak z dziełem Boga. To uczy dziecko patrzenia na historię przez działanie Boga, a nie przez przypadek.

29. Cała społeczność ma słyszeć Prawo, także dzieci

„Zgromadź lud: mężczyzn, kobiety, dzieci i przybysza, który jest w twoich bramach, aby słuchali i aby uczyli się bać Pana, Boga waszego, i pilnie wykonywali wszystkie słowa tego Prawa” - Powtórzonego Prawa 31:12.

Tu widać rolę zgromadzenia. Dzieci mają słyszeć Słowo razem z dorosłymi. Ale to nie odbiera odpowiedzialności rodzicom. Zgromadzenie pomaga, przypomina i uczy, ale codzienny ciężar wychowania jest w domu.

30. Dzieci, które jeszcze nie znają, mają słuchać i uczyć się bojaźni Boga

„A ich dzieci, które nie znały, będą słuchać i uczyć się bać Pana, Boga waszego, przez wszystkie dni, które będziecie żyli na ziemi” - Powtórzonego Prawa 31:13.

Dziecko nie rodzi się z gotową znajomością Boga. Musi słuchać, uczyć się i widzieć przykład. Rodzice nie mogą zakładać: samo zrozumie. Trzeba nauczać.

31. Rodzice mają nakazać dzieciom strzec słów Boga

„Weźcie do serca wszystkie słowa, którymi ja dziś świadczę przeciw wam, i nakażcie je swoim synom, aby pilnie wykonywali wszystkie słowa tego Prawa” - Powtórzonego Prawa 32:46.

To nie jest tylko propozycja. Rodzice mają nakazać dzieciom szanować słowa Boga. Wychowanie biblijne ma autorytet.

32. Przykład Tymoteusza: matka i babka przekazały wiarę

„Przypominam sobie nieobłudną wiarę twoją, która najpierw zamieszkała w babce twojej Lois i w matce twojej Eunice, a pewien jestem, że i w tobie” - 2 Tymoteusza 1:5.

 To bardzo mocny przykład. Wiarę Tymoteuszowi przekazały babka i matka. To dowód, że kobiety w rodzinie mają realną rolę duchowego wychowania.

33. Dziecko może znać Pisma

„Od dziecka znasz Pisma święte, które mogą uczynić cię mądrym ku zbawieniu przez wiarę w Pomazańcu Jeszu” - 2 Tymoteusza 3:15.

Dziecka można uczyć Pism od najmłodszych lat. Nie trzeba czekać, aż będzie dorosłe. Prawdę Boga można przekazywać prostym językiem, stosownie do wieku.

34. Starsze kobiety mają uczyć młodsze kobiety miłości do dzieci

„Aby uczyły młodsze kobiety rozsądku, miłości do mężów i miłości do dzieci” - Tytusa 2:4.

Starsze kobiety mogą pomagać młodszym kobietom w mądrym prowadzeniu domu. Miłość do dzieci nie jest tylko uczuciem, ale także odpowiedzialną troską, nauką, przykładem i cierpliwością.

35. Matka ma prowadzić dom w czystości i dobroci

„Aby były roztropne, czyste, pracujące w domu, dobre, poddane własnym mężom, aby Słowo Boga nie było znieważane” - Tytusa 2:5.

Ten werset jest zaraz po poleceniu miłości do dzieci. Dom matki ma być miejscem porządku, czystości, dobra i szacunku. 

36. Dobra wdowa była znana z tego, że wychowała dzieci

„Mająca świadectwo w dobrych uczynkach: jeśli dzieci wychowała, jeśli gościnność okazywała, jeśli nogi świętych obmywała, jeśli uciskanym pomagała, jeśli szła za każdym dobrym dziełem” - 1 Tymoteusza 5:10.

Wychowanie dzieci jest wymienione jako dobry uczynek i świadectwo życia kobiety. To znaczy, że Bóg widzi wychowanie dzieci jako poważną służbę, a nie mało ważną sprawę domową.

37. Młodsze kobiety miały rodzić dzieci i prowadzić dom

„Chcę więc, aby młodsze wychodziły za mąż, rodziły dzieci, prowadziły dom i nie dawały przeciwnikowi żadnej sposobności do zniewagi” - 1 Tymoteusza 5:14.

Ten werset pokazuje odpowiedzialność młodszych kobiet w rodzinie. Nie chodzi tylko o urodzenie dziecka, ale o dom, porządek i ochronę rodziny przed przeciwnikiem.

38. Rodzice mają troszczyć się o dzieci także materialnie

„Nie dzieci bowiem powinny gromadzić dla rodziców, ale rodzice dla dzieci” - 2 Koryntian 12:14.

Wychowanie to nie tylko nauka słowem. Rodzic ma też troszczyć się o potrzeby dziecka. Odpowiedzialność rodziców obejmuje ducha, charakter, dom i utrzymanie.

39. Kto nie troszczy się o domowników, zapiera się wiary

„Jeśli zaś ktoś o swoich, a zwłaszcza o domowników, nie dba, wyparł się wiary i jest gorszy od niewierzącego” - 1 Tymoteusza 5:8.

To jest bardzo mocne. Ojciec lub matka nie mogą udawać duchowości, jeśli zaniedbują dom. Troska o rodzinę jest częścią wiary.

40. Dzieci mają być posłuszne rodzicom we wszystkim, co jest miłe Panu

„Dzieci, bądźcie posłuszne rodzicom we wszystkim, bo to jest miłe Panu” - Kolosan 3:20.

Dziecko ma być uczone posłuszeństwa. Ale zaraz po tym jest ostrzeżenie do ojców, aby nie rozdrażniali dzieci. Biblia trzyma obie strony: dzieci mają słuchać, a rodzice mają prowadzić sprawiedliwie ocenę sytuacji.

41. Pan Jeszu jako dziecko był poddany rodzicom

„I poszedł z nimi, i przyszedł do Nazaretu, i był im poddany; a matka Jego zachowywała wszystkie te słowa w sercu swoim” - Łukasza 2:51.

Pan Jeszu, choć był Synem Boga, w dzieciństwie był poddany ziemskim opiekunom. To potwierdza porządek domu: dziecko nie rządzi rodzicami.

42. Rodzice mają doprowadzać dzieci do Pana Jeszu, nie odpychać ich

„Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie i nie zabraniajcie im, bo do takich należy Królestwo Niebios” - Mateusza 19:14.

Dzieci nie wolno odcinać od nauk Chrystusa. Rodzina ma prowadzić dziecko ku Bogu, a nie tylko ku karierze, pieniądzom, szkole i światu.

43. Dzieci są przykładem prostoty i pokory

„Jeśli się nie nawrócicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do Królestwa Niebios” - Mateusza 18:3.

Dziecko ma być wychowane tak, aby nie zniszczyć w nim prostoty, ufności i szczerości. Rodzic ma kształtować, ale nie ma robić z dziecka człowieka przebiegłego, pysznego i twardego na Boga.

44. Kto gorszy dziecko, ciężko grzeszy

„Kto zaś zgorszy jednego z tych małych, którzy wierzą we Mnie, lepiej byłoby dla niego, aby zawieszono mu kamień młyński u szyi i zatopiono go w głębi morza” - Mateusza 18:6.

To jest ostrzeżenie dla rodziców, nauczycieli, krewnych i wszystkich dorosłych. Dziecko można zgorszyć złym przykładem, fałszywą nauką, przemocą, seksualizacją, bałwochwalstwem, kłamstwem i prowadzeniem ku światu.

45. Ojciec nie może tolerować grzechu synów

„Oznajmiłem mu, że osądzę dom jego na wieki za nieprawość, o której wiedział, bo synowie jego sprowadzali na siebie przekleństwo, a on ich nie powstrzymał” - 1 Samuela 3:13.

Eli wiedział o grzechu synów, ale ich nie powstrzymał. To jest przestroga dla ojców: łagodność bez prawdy i bez reakcji może stać się współudziałem w grzechu.

46. Ojciec nie może bardziej czcić dzieci niż Boga

„Dlaczego depczecie Moją ofiarę i Moją darowiznę, którą nakazałem w mieszkaniu, i czcisz swoich synów bardziej niż Mnie?” - 1 Samuela 2:29.

Rodzic może popaść w bałwochwalstwo rodzinne: chronić dziecko nawet wtedy, gdy ono grzeszy przeciw Bogu. Biblia mówi jasno: Bóg jest pierwszy. Miłość do dziecka nie może oznaczać zgody na zło.

47. Bóg karci jak ojciec syna

„Poznaj więc w swoim sercu, że jak człowiek karci swego syna, tak Pan, Bóg twój, karci ciebie” - Powtórzonego Prawa 8:5.

Bóg pokazuje wzór: karcenie nie jest nienawiścią, lecz wychowaniem. Ojciec ma karcić tak, aby dziecko było ratowane, oczyszczane i prowadzone ku życiu.

48. Bóg wychowuje synów przez karcenie

„Kogo Pan miłuje, tego karci, i chłoszcze każdego syna, którego przyjmuje” - Hebrajczyków 12:6.

Nowe Przymierze powtarza zasadę: miłość bez korekty nie jest pełną miłością. Celem karcenia jest dochodzenie do świętości duchowej, a nie wyładowanie gniewu.

49. Ojcowie ziemscy karcą, ale Bóg pokazuje cel wychowania

„Tamci karcili nas według swego uznania na krótki czas, Ten zaś dla naszego pożytku, abyśmy mieli udział w Jego świętości” - Hebrajczyków 12:10.

Rodzic ma pamiętać: karcenie ma być dla pożytku dziecka. Nie dla dumy rodzica, nie dla zemsty, nie dla pokazania władzy. Celem jest świętość, mądrość i życie.

50. Dobre wychowanie wydaje owoc sprawiedliwości

„Żadne karcenie w danej chwili nie wydaje się radosne, lecz smutne; potem jednak wydaje pokojowy owoc sprawiedliwości tym, którzy przez nie zostali wyćwiczeni” - Hebrajczyków 12:11.

Dziecko często nie lubi korekty w danym momencie. Ale mądra korekta daje później owoc: pokój i sprawiedliwość. To odróżnia biblijne karcenie od przemocy.

Kto według Biblii ma wychowywać dzieci?

• ●Ojciec i matka — pierwszy i główny obowiązek wychowania należy do rodziców.
• ●Ojciec — ma szczególną odpowiedzialność prowadzenia, karności i napomnienia w Panu.
• ●Matka — ma realną rolę nauczycielki, opiekunki i strażniczki domu.
• ●Dziadkowie — powinni przekazywać prawdę kolejnemu pokoleniu.
• ●Starsze kobiety — powinny uczyć młodsze kobiety miłości do dzieci i mądrego prowadzenia domu.
• ●Zgromadzenie sług Boga — pomaga w rozumieniu tematów biblijnych i w jedności duchowej.
• ●Bóg — jest najwyższym wzorem wychowania: karci, uczy, prowadzi ku świętości.

Dziecko ma być wychowywane w domu przez ojca i matkę, w Słowie Boga, w karności, miłości, napomnieniu, przykładzie i codziennej rozmowie.