Gdy(kiedy, po tym jak) zobaczył(ujrzał, dostrzegł) tłumy(zgromadzenia ludzi, wielkie grupy), wszedł(wstąpił, udał się) na(ku, w kierunku) górę(wzniesienie, miejsce nauczania). A(i, natomiast) gdy usiadł(zajął miejsce, spoczął), podeszli(przyszli, zbliżyli się) do Niego(Jesu/Jeszu, wskazanego) Jego(własni, należący do Niego) uczniowie(uczący się, naśladowcy).
Szczęśliwi(błogosławieni, obdarzeni dobrem) prześladowani(ścigani, uciskani) z powodu(przez, ze względu na) sprawiedliwości(prawości, zgodności z wolą Boga), bo(ponieważ, dlatego że) ich(własne, należące do nich) jest(należy, pozostaje) Królestwo(grecki: βασιλεία basileia; Strong: G932; królewska władza, panowanie, rządy; zwierzchnictwo; także: królestwo jako domena pod czyimś rządzeniem) niebios(przestworzy, wyżyn).
Szczęśliwi(błogosławieni, obdarzeni dobrem) jesteście(istniejecie, pozostajecie), gdy(kiedy, jeśli) będą wam urągać(będą was znieważać, będą was lżyć) i(oraz, także) prześladować(ścigać, uciskać), i(oraz, także) mówić(wypowiadać, oznajmiać) przeciwko wam(wobec was, na was) wszelkie(każde, rozmaite) złe(grecki: ponēros; Strong: G4190; zły, niegodziwy; zło lub ten, który działa źle, zależnie od kontekstu) słowo(wypowiedź, oskarżenie) kłamliwie(fałszywie, nieprawdziwie) z powodu(przez, ze względu na) Mnie(Jesu/Jeszu, mówiącego).
Radujcie się(cieszcie się, weselcie się) i(oraz, także) weselcie się(rozradowujcie się, okazujcie radość), bo(ponieważ, dlatego że) wielka(duża, znaczna) jest(wynosi, pozostaje) wasza(własna, należąca do was) zapłata(wynagrodzenie, płaca za usługę) w(pośród, wewnątrz) niebiosach(przestworzach, wyżynach). Tak(w ten sposób, właśnie tak) bowiem(bo, ponieważ) prześladowali(ścigali, uciskali) proroków(grecki: προφήτης prophētēs; Strong: G4396; prorok, rzecznik, ten, który przekazuje duchowe przesłanie; kontekst rozstrzyga, czy jest rzecznikiem Boga, czy fałszywym prorokiem i rzecznikiem szatana) przed(wcześniej od, dawniej od) wami(waszą osobą, waszym czasem).
Wy(wy sami, adresaci) jesteście(istniejecie, pozostajecie) solą(smacznym dodatkiem, środkiem zachowania) ziemi(krainy, obszaru). Jeśli(jeżeli, gdy) zaś(natomiast, a) sól(smaczny dodatek, środek zachowania) zwietrzeje(straci smak, stanie się jałowa), czym(w jaki sposób, przez co) zostanie posolona(odzyska smak, będzie przywrócona)? Do niczego(na nic, w żadnym celu) już(odtąd, więcej) się nie nadaje(nie jest przydatna, nie ma mocy), jak tylko(chyba że, wyłącznie) na wyrzucenie(odrzucenie, usunięcie) na zewnątrz(poza, na dwór) i(oraz, także) podeptanie(zdeptanie, stratowanie) przez(za sprawą, od strony) ludzi(osoby, istoty ludzkie).
Tak(w ten sposób, właśnie tak) niech świeci(niech jaśnieje, niech daje światło) wasze(własne, należące do was) światło(jasność, blask) przed(wobec, naprzeciw) ludźmi(osobami, istotami ludzkimi), aby(żeby, w celu) zobaczyli(ujrzeli, dostrzegli) wasze(własne, należące do was) dobre(właściwe, szlachetne) czyny(dzieła, uczynki) i(oraz, także) oddali chwałę(uwielbili, uznali wielkość) waszemu(własnemu, należącemu do was) Ojcu(grecki: πατήρ patēr; Strong: G3962; ojciec, rodzic, przodek, antenat, źródło albo ten, od którego ktoś pochodzi; może oznaczać ojca rodzonego, przodka, Boga jako Ojca oraz w kontekście szatana jako ojca czyli źródło i wzór złego lub kłamstwa; kontekst rozstrzyga zapis ojciec/Ojciec i sens), który(wskazany, będący) jest(istnieje, przebywa) w(pośród, wewnątrz) niebiosach(przestworzach, wyżynach).
Mówię(wypowiadam, oznajmiam) bowiem(bo, ponieważ) wam(adresatom, słuchającym), że(iż, oto) jeśli(jeżeli, gdy) wasza(własna, należąca do was) sprawiedliwość(prawość, zgodność z wolą Boga) nie przewyższy(nie będzie większa, nie przekroczy) sprawiedliwości(prawości, zgodności z wolą Boga) uczonych w Piśmie(skrybów, nauczycieli Pisma) i(oraz, także) faryzeuszy(Faryzeusze; stronnictwo religijne Judejczyków mocno związane z Prawem i tradycją starszych), nie wejdziecie(nie przyjdziecie, nie dostaniecie się) do(w, ku) Królestwa(grecki: βασιλεία basileia; Strong: G932; królewska władza, panowanie, rządy; zwierzchnictwo; także: królestwo jako domena pod czyimś rządzeniem) niebios(przestworzy, wyżyn).
Ja(ja sam, mówiący) zaś(natomiast, a) mówię(wypowiadam, oznajmiam) wam(adresatom, słuchającym), że(iż, oto) każdy(wszelki, ktokolwiek), kto gniewa się(unosi się, płonie złością) na(przeciw, wobec) swojego(własnego, należącego do niego) brata(grecki: ἀδελφός adelphos; Strong: G80; brat rodzony, krewny, rodak albo brat w wierze; człowiek bliski w relacji), będzie winny(będzie podlegał, będzie odpowiedzialny) sądowi(rozstrzygnięciu, trybunałowi). A(zaś, natomiast) kto powie(wypowie, oznajmi) swojemu(własnemu, należącemu do niego) bratu(grecki: ἀδελφός adelphos; Strong: G80; brat rodzony, krewny, rodak albo brat w wierze; człowiek bliski w relacji): Raka/Rhaka(słowo pogardy; obraźliwe nazwanie kogoś pustym lub bezwartościowym), będzie winny(będzie podlegał, będzie odpowiedzialny) radzie/Sanhedrynowi(grecki: συνέδριον synedrion; Strong: G4892; rada, zgromadzenie sądowe, Sanhedryn; w kontekście Judei najwyższa rada sądowo-religijna w Jerozolimie). A(zaś, natomiast) kto powie(wypowie, oznajmi): głupcze(nierozumny człowieku, durniu), będzie winny(będzie podlegał, będzie odpowiedzialny) Gehennie(grecki: γέεννα geenna; Strong: G1067; Gehenna, Dolina Hinnoma przy Jerozolimie; obraz sądu, ognia i zguby; Gehenna to nie jest Hades) ognia(płomienia, żaru).
Jeśli(jeżeli, gdy) więc(zatem, dlatego) niesiesz(przynosisz, składasz) swój(własny, należący do ciebie) dar(upominek, ofiarę) do(ku, w kierunku) ołtarza(miejsca ofiary, miejsca składania daru) i(oraz, także) tam(w tym miejscu, tamże) przypomnisz sobie(przywołasz w pamięci, uświadomisz sobie), że(iż, jako) twój(własny, należący do ciebie) brat(grecki: ἀδελφός adelphos; Strong: G80; brat rodzony, krewny, rodak albo brat w wierze; człowiek bliski w relacji) ma(posiada, nosi) coś(jakąś sprawę, zarzut) przeciwko tobie(wobec ciebie, na ciebie),
zostaw(pozostaw, odłóż) tam(w tym miejscu, tamże) swój(własny, należący do ciebie) dar(upominek, ofiarę) przed(wobec, naprzeciw) ołtarzem(miejscem ofiary, miejscem składania daru), i(oraz, także) odejdź(idź, oddal się). Najpierw(naprzód, jako pierwsze) pojednaj się(pogódź się, przywróć zgodę) ze(z, razem z) swoim(własnym, należącym do ciebie) bratem(grecki: ἀδελφός adelphos; Strong: G80; brat rodzony, krewny, rodak albo brat w wierze; człowiek bliski w relacji), a(i, potem) wtedy(wówczas, następnie) przyjdź(przybądź, wróć) i(oraz, także) złóż(przynieś, ofiaruj) swój(własny, należący do ciebie) dar(upominek, ofiarę).
Amen(grecki: ἀμήν amēn; Strong: G281; zaprawdę, pewnie, na pewno, tak jest; potwierdzenie prawdy albo akceptacja modlitwy) mówię(wypowiadam, oznajmiam) ci(tobie, adresatowi): nie wyjdziesz(nie odejdziesz, nie zostaniesz wypuszczony) stamtąd(z tamtego miejsca, z więzienia), aż(dotąd, do czasu gdy) oddasz(zapłacisz, zwrócisz) ostatni(końcowy, jedyny pozostały) kodrantes/kodrantēs(najmniejsza moneta; obraz pełnej zapłaty długu).
Słyszeliście(usłyszeliście, dowiedzieliście się), że(iż, jak) zostało powiedziane(wypowiedziane, oznajmione): nie będziesz cudzołożył(greckie μοιχεύω moicheuō; Strong: G3431; złamać wierność małżeńską przez współżycie z kimś, przez relację seksualną poza małżeństwem).
Jeśli(jeżeli, gdy) zaś(natomiast, a) twoje(własne, należące do ciebie) prawe(nie lewe, po stronie prawicy) oko(narząd widzenia, spojrzenie) jest ci powodem upadku(gorszy cię, prowadzi do potknięcia), wyłup(usuń, wyrwij) je(wskazane, oko) i(oraz, także) odrzuć(oddal, wyrzuć) od(od siebie, z dala od) siebie(samego siebie, własnej osoby). Lepiej(korzystniej, pożyteczniej) bowiem(bo, ponieważ) jest(pozostaje, istnieje) dla ciebie(tobie, twojej osobie), aby(żeby, w celu) zginął(przepadł, został utracony) jeden(pojedynczy, jeden z) z(od, spośród) twoich(własnych, należących do ciebie) członków(części ciała, organów), niż(aniżeli, zamiast) aby całe(kompletne, nieuszczuplone) twoje(własne, należące do ciebie) ciało(organizm, osoba cielesna) zostało wrzucone(wtrącone, rzucone) do(w, ku) Gehenny(grecki: γέεννα geenna; Strong: G1067; Gehenna, Dolina Hinnoma przy Jerozolimie; obraz sądu, ognia i zguby; Gehenna to nie jest Hades).
I(oraz, także) jeśli(jeżeli, gdy) twoja(własna, należąca do ciebie) prawa(nie lewa, po stronie prawicy) ręka(dłoń, narzędzie działania) jest ci powodem upadku(gorszy cię, prowadzi do potknięcia), odetnij(usuń, oddziel) ją(wskazaną, rękę) i(oraz, także) odrzuć(oddal, wyrzuć) od(od siebie, z dala od) siebie(samego siebie, własnej osoby). Lepiej(korzystniej, pożyteczniej) bowiem(bo, ponieważ) jest(pozostaje, istnieje) dla ciebie(tobie, twojej osobie), aby(żeby, w celu) zginął(przepadł, został utracony) jeden(pojedynczy, jeden z) z(od, spośród) twoich(własnych, należących do ciebie) członków(części ciała, organów), niż(aniżeli, zamiast) aby całe(kompletne, nieuszczuplone) twoje(własne, należące do ciebie) ciało(organizm, osoba cielesna) odeszło(poszło, trafiło) do(w, ku) Gehenny(grecki: γέεννα geenna; Strong: G1067; Gehenna, Dolina Hinnoma przy Jerozolimie; obraz sądu, ognia i zguby; Gehenna to nie jest Hades).
Ja(ja sam, mówiący) zaś(natomiast, a) mówię(wypowiadam, oznajmiam) wam(adresatom, słuchającym), że(iż, oto) każdy(wszelki, ktokolwiek), kto oddala(odprawia, uwalnia) swoją(własną, należącą do niego) żonę(kobietę, małżonkę), poza(z wyjątkiem, oprócz) sprawą(przyczyną, powodem) nierządu(grecki: πορνεία porneia; Strong: G4202; niemoralność seksualna, niedozwolone współżycie poza małżeństwem, obraz niewierności i sprzymierzania się przeciw Bogu), czyni(sprawia, powoduje), że ona(wskazana, kobieta) zostaje uwikłana(wplątana, wciągnięta) w cudzołóstwo(greckie μοιχεύω moicheuō; Strong: G3431; złamać wierność małżeńską przez współżycie z kimś, przez relację seksualną poza małżeństwem). I(oraz, także) kto(kto taki, który) oddaloną(odprawioną, uwolnioną) poślubi(weźmie za żonę, zawrze małżeństwo), cudzołoży(greckie μοιχεύω moicheuō; Strong: G3431; złamać wierność małżeńską przez współżycie z kimś, przez relację seksualną poza małżeństwem).
Ja(ja sam, mówiący) zaś(natomiast, a) mówię(wypowiadam, oznajmiam) wam(adresatom, słuchającym): nie przysięgajcie(nie składajcie przysiąg, nie zobowiązujcie się przysięgą) wcale(w ogóle, żadnym sposobem), ani(nawet nie, ani też) na(wobec, przez) niebo(przestworze, sferę niebieską), bo(ponieważ, dlatego że) jest(pozostaje, istnieje) tronem(miejscem panowania, siedzibą władzy) Boga(grecki: θεός Theos; Strong: G2316; Bóg, bóg, istota uznawana za boską lub nazwana bogiem; kontekst rozstrzyga, czy chodzi o prawdziwego Boga, bożka, fałszywego boga, władcę, czy o szatana nazwanego bogiem tego wieku),
ani(nawet nie, ani też) na(wobec, przez) ziemię(krainę, obszar), bo(ponieważ, dlatego że) jest(pozostaje, istnieje) podnóżkiem(miejscem pod stopami, podporą) Jego(własnych, należących do Niego) stóp(nóg, podstawy chodzenia), ani(nawet nie, ani też) na(wobec, przez) Jerozolimę/Jeruszalem(miasto pokoju; stolica Judei; miejsce świątyni), bo(ponieważ, dlatego że) jest(pozostaje, istnieje) miastem(osadą, miejscowością) wielkiego(znacznego, potężnego) Króla(władcy, panującego).
Ani(nawet nie, ani też) na(wobec, przez) swoją(własną, należącą do ciebie) głowę(górną część ciała, siedzibę myśli) nie przysięgaj(nie składaj przysięgi, nie zobowiązuj się przysięgą), bo(ponieważ, dlatego że) nie(brak, zaprzeczenie) możesz(jesteś w stanie, potrafisz) jednego(pojedynczego, jednego z) włosa(pasma, kosmyka) uczynić(zrobić, sprawić) białym(jasnym, siwym) albo(lub, czy też) czarnym(ciemnym, smolistym).
Niech będzie(niech pozostaje, niech stanie się) zaś(natomiast, a) wasze(własne, należące do was) słowo(wypowiedź, oznajmienie): tak(potwierdzenie, zgoda), tak(potwierdzenie, zgoda); nie(zaprzeczenie, odmowa), nie(zaprzeczenie, odmowa). A(to, natomiast) co jest(pochodzi, wywodzi się) ponad(nad, więcej niż) to(wskazane, dane), pochodzi(jest, wychodzi) od(od strony, ze źródła) złego(grecki: ponēros; Strong: G4190; zły, niegodziwy; zło lub ten, który działa źle, zależnie od kontekstu).
Słyszeliście(usłyszeliście, dowiedzieliście się), że(iż, jak) zostało powiedziane(wypowiedziane, oznajmione): oko(narząd widzenia, spojrzenie) za(w miejsce, w zamian za) oko(narząd widzenia, spojrzenie) i(oraz, także) ząb(część szczęki, narząd gryzienia) za(w miejsce, w zamian za) ząb(część szczęki, narząd gryzienia).
Słyszeliście(usłyszeliście, dowiedzieliście się), że(iż, jak) zostało powiedziane(wypowiedziane, oznajmione): będziesz miłował(będziesz kochał, będziesz okazywał oddanie) swojego(własnego, należącego do ciebie) bliźniego(grecki: πλησίον plēsion; Strong: G4139; ten, kto jest blisko; drugi człowiek w relacji obok mnie; sąsiad lub bliźni człowiek zależnie od kontekstu) i(oraz, także) będziesz nienawidził(będziesz odrzucał, będziesz miał wrogość do) swojego(własnego, należącego do ciebie) wroga(przeciwnika, nieprzyjaciela).
abyście(żebyście, w celu) stali się(byli, okazali się) synami(potomkami, dziedzicami) waszego(własnego, należącego do was) Ojca(grecki: πατήρ patēr; Strong: G3962; ojciec, rodzic, przodek, antenat, źródło albo ten, od którego ktoś pochodzi; może oznaczać ojca rodzonego, przodka, Boga jako Ojca oraz w kontekście szatana jako ojca czyli źródło i wzór złego lub kłamstwa; kontekst rozstrzyga zapis ojciec/Ojciec i sens), który(wskazany, będący) jest(istnieje, przebywa) w(pośród, wewnątrz) niebiosach(przestworzach, wyżynach), bo(ponieważ, dlatego że) On(wskazany, Ojciec) sprawia, że wschodzi(wznosi się, ukazuje się) Jego(własne, należące do Niego) słońce(światło dnia, źródło jasności) nad(na, wobec) złymi(grecki: ponēros; Strong: G4190; zły, niegodziwy; zło lub ten, który działa źle, zależnie od kontekstu) i(oraz, także) dobrymi(właściwymi, szlachetnymi), i(oraz, także) zsyła deszcz(daje opad, daje wodę z nieba) na(wobec, ku) sprawiedliwych(prawych, zgodnych z wolą Boga) i(oraz, także) niesprawiedliwych(nieprawych, niezgodnych z wolą Boga).
I(oraz, także) jeśli(jeżeli, gdy) pozdrawiacie(witacie, obejmujecie życzliwością) tylko(jedynie, wyłącznie) swoich(własnych, należących do was) braci(grecki: ἀδελφός adelphos; Strong: G80; brat rodzony, krewny, rodak albo brat w wierze; człowiek bliski w relacji), cóż(co takiego, jaką rzecz) niezwykłego(większego, ponad zwykłe) czynicie(wykonujecie, robicie)? Czyż(czy, czy nie) i(oraz, także) poganie(grecki: ἐθνικοί ethnikoi; Strong: G1482; ludzie z narodów, nie-Judejczycy, ci spoza ludu przymierza) tego(wskazanego, takiego) nie czynią(nie wykonują, nie robią)?
Bądźcie(stawajcie się, okazujcie się) więc(zatem, dlatego) doskonali(dojrzali, pełni), jak(tak jak, według tego jak) wasz(własny, należący do was) Ojciec(grecki: πατήρ patēr; Strong: G3962; ojciec, rodzic, przodek, antenat, źródło albo ten, od którego ktoś pochodzi; może oznaczać ojca rodzonego, przodka, Boga jako Ojca oraz w kontekście szatana jako ojca czyli źródło i wzór złego lub kłamstwa; kontekst rozstrzyga zapis ojciec/Ojciec i sens) niebiański(będący w niebiosach, z niebios) jest(pozostaje, istnieje) doskonały(dojrzały, pełny).